پایگاه خبری دیدبان مسجدسلیمان:در تعریف اجرتالمثل باید گفت که زن وظایف خاصی در زندگی زناشویی دارد که توسط قانون و شرع برشمرده شده است. این وظایف شامل تمکین عام و تمکین خاص است.
تمکین عام به معنای حضور زن در زندگی مشترک و عمل به وظایفی است که شرع و قانون تعیین کرده است.
مثلا زن شرعا نمیتواند بدون اجازه همسرش از خانه خارج شود.
ادامه تحصیل و کار کردن زن در خارج از منزل نیز باید با اجازه شوهر باشد، هر چند در حال حاضر بسیاری از زنان این حقوق را در عقدنامه دریافت میکنند. تمکین خاص نیز به معنای عمل کردن زن به وظایف زناشویی است.
حال اگر زن در طول زندگی مشترک و در خانه همسر خود، کاری به جز این موارد را به دستور شوهر انجام دهد، مستحق پاداشی است که به آن اجرتالمثل گفته میشود.
قانون در صورت فوت شوهر، تکلیف این پرداخت را نیز معلوم کرده است که برابر آن: «زوجه میتو اند در صورت مطالبه، اجرت المثل ایام زندگی مشترک خود را از ماترک زوج متوفی با جلب نظر کارشناس مطالبه کند.»
تمهیدات قانونگذار
حق زوجه برای گرفتن اجرتالمثل ایام زوجیت مستند به دو ماده قانونی است:
ماده ۳۳۶ قانون مدنی اشعار میدارد: «هر کس بر حسب امر دیگری اقدام به علمی کند که عرفا برای آن عمل اجرتی بوده یا آن شخص عادتا مهیای آن عمل باشد، عامل مستحق اجرت عمل خود خواهد بود؛ مگر اینکه معلوم شود که قصد تبرع (رایگان) داشته است»
بند الف تبصره ۶ ماده واحده قانون اصلاح مقررات مربوط به طلاق مصوب ۲۸ آبان سال ۱۳۷۱ مجمع تشخیص مصلحت نظام مقرر میدارد: «چنانچه زوجه کارهایی را که شرعا بر عهده وی نبوده، به دستور زوج و با نداشتن قصد تبرع انجام داده باشد و برای دادگاه نیز ثابت شود، دادگاه اجرتالمثل کارهای انجامشده را محاسبه و به پرداخت آن حکم میکند.» بنابراین زوجه میتواند با استناد به مواد فوق در صورت حصول شرایط ذیل، اجرتالمثل ایام زوجیت را از زوج مطالبه کند.
شرایط تعلق اجرتالمثل
باید توجه داشت که اجرتالمثل در طول شرط مالی ضمن عقد در مورد کارهای زوجه در امر خانهداری و نیز در طول اجرتالمسمی است. یعنی اگر زوجه در امور خانهداری، شرط ضمن عقد داشته باشد، نوبت به اجرتالمثل نمیرسد.
زوجه نباید قصد تبرع داشته باشد؛ چرا که اگر در انجام کارهای خانهداری از ابتدا قصد و نیت تبرع و به اصطلاح رایگان داشته باشد، نمیتواند اجرتالمثل ایام زوجیت را بگیرد.
درخواست طلاق نباید از سوی زوجه باشد و لازم است که شوهر قصد طلاق داشته باشد. البته اگر تقاضای طلاق که از سوی زوج شده است، ناشی از تخلف زن از وظایف همسری یا سوء اخلاق و رفتار زوجه باشد، در این صورت نیز اجرتالمثل به او تعلق نمیگیرد. چنانچه زوجه کارهایی را که شرعا بر عهده وی نبوده، به دستور زوج و با نداشتن قصد تبرع انجام داده باشد و برای دادگاه نیز ثابت شود، دادگاه اجرتالمثل کارهای انجامگرفته را محاسبه و به پرداخت آن حکم میکند.